De dagen tussen overlijden en uitvaart zijn intens en waardevol. In deze periode krijgt u de ruimte om afscheid te nemen, samen te zijn en herinneringen te delen. Steeds vaker wordt er in deze fase bewust gekeken naar duurzaam opbaren. Hoe wordt het lichaam gekoeld? Kan dat ook zonder elektriciteit? Is thuis opbaren duurzamer dan in een uitvaartcentrum?
Bij Ename Uitvaartzorg begeleiden wij u zorgvuldig bij deze keuzes, zodat ze passen bij uw wensen én bij uw kijk op duurzaamheid.
Wat zegt de wet over opbaren?
Volgens de Wet op de Lijkbezorging moet een uitvaart uiterlijk zes werkdagen na het overlijden plaatsvinden. Over de manier van conserveren of koelen worden geen specifieke voorschriften gegeven.
Bij een koele omgevingstemperatuur kan het lichaam enige tijd ongekoeld blijven. Toch wordt in de meeste gevallen gekozen voor koeling om het ontbindingsproces te vertragen. Dat heeft mede te maken met de vaak langere periode tussen overlijden en uitvaart. Duurzaam opbaren begint dus bij de vraag: welke vorm van koeling is nodig, en hoe kan dit zo verantwoord mogelijk?
De gebruikelijke manieren van opbaren en koelen
In Nederland wordt meestal gekozen voor een bed- of kistkoeling bij thuisopbaring, of voor een koelruimte in een uitvaartcentrum. Soms wordt gebruikgemaakt van airconditioning, koelelementen of een multikoeler.
Koelapparatuur verbruikt energie. En waar energie wordt gebruikt, speelt duurzaamheid een rol. Zeker wanneer een lichaam meerdere dagen gekoeld moet worden, loopt het energieverbruik op. Maar er zijn alternatieven.
Opbaren op graszoden: een natuurlijk alternatief
Een bijzondere vorm van duurzaam opbaren is opbaren op graszoden. Bij deze methode worden graszoden onder de kist of het bed geplaatst. Tweemaal per dag worden ze royaal besprenkeld met water. Volgens traditie wordt soms rozemarijnbadmelk of kwarts toegevoegd voor een frisse geur.
De verkoelende werking ontstaat doordat gras warmte nodig heeft om te groeien. Het onttrekt warmte aan de omgeving, terwijl het besprenkelen met water zorgt voor een extra verdampingsproces dat verkoeling geeft. Na de uitvaart kunnen de graszoden teruggeplaatst worden in de tuin. Het is wel belangrijk te weten dat deze methode minder krachtig kan zijn dan een elektrisch koelapparaat. De effectiviteit hangt af van de temperatuur in de ruimte, de ventilatie en de conditie van het lichaam. Wij adviseren u hier altijd zorgvuldig over.
Thuis opbaren of in een uitvaartcentrum?
De vraag of thuis opbaren duurzamer is dan opbaren in een uitvaartcentrum is niet eenduidig te beantwoorden. Een bedkoeler bij thuisopbaring verbruikt gemiddeld meer energie dan een centrale koelruimte. Vijf dagen koelen met een apparaat van 90 watt kost ongeveer 9 kWh. Dat is vergelijkbaar met een moderne LED-lamp die 900 uur brandt.
Maar energieverbruik is niet het enige aspect. Ook het type stroom (bijvoorbeeld groene stroom), het aantal bezoekers en de extra autokilometers spelen een rol. Duurzaam opbaren is dus maatwerk. Het hangt af van de totale situatie.
Korter opbaren als duurzame keuze
Soms kan het verkorten van het aantal dagen tussen overlijden en uitvaart bijdragen aan een lagere milieubelasting. Hoe minder lang gekoeld hoeft te worden, hoe lager het energieverbruik. Tegelijkertijd is tijd voor afscheid nemen belangrijk. Voor sommige families is juist een langere opbaarperiode waardevol. Ook hierin zoeken we samen naar een balans tussen wens, emotie en duurzaamheid.
Thanatopraxie en duurzaamheid
Soms wordt gekozen voor thanatopraxie, een lichte vorm van balseming waardoor het lichaam ongeveer tien dagen zonder koeling geconserveerd kan blijven.
Bij deze behandeling wordt formaldehyde gebruikt, zij het in lage concentraties. Deze stof kan belastend zijn voor bodem en milieu. Om die reden staan veel natuurbegraafplaatsen geen begrafenis toe na thanatopraxie. Daarnaast zijn er gezondheidsrisico’s voor degenen die de behandeling uitvoeren. Vooralsnog wordt thanatopraxie daarom niet als een duurzame vorm van opbaren beschouwd.
Energieverbruik en onderhoud
Duurzaam opbaren betekent ook aandacht voor apparatuur. Slecht onderhouden koelinstallaties of apparaten met een laag rendement zorgen voor onnodig hoog energieverbruik. Het gebruik van goed geïsoleerde apparatuur en in Nederland opgewekte groene stroom kan bijdragen aan een lagere impact. Er bestaan geen specifieke keurmerken voor duurzame koeltechnieken, maar bewuste keuzes rondom energie maken wel degelijk verschil.
Duurzaam opbaren: een keuze in rust en vertrouwen
De dagen van opbaren zijn kostbaar. Of u nu kiest voor thuisopbaring, een uitvaartcentrum, opbaren op graszoden of een andere methode, het belangrijkste is dat het past bij uw manier van afscheid nemen.
Duurzaam opbaren hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het begint bij bewust kijken naar mogelijkheden en samen afwegen wat passend is. Bij Ename Uitvaartzorg nemen wij de tijd om u hierin te begeleiden. We luisteren naar uw situatie, geven helder advies en helpen u bij het maken van keuzes die goed voelen. Wilt u meer weten over duurzaam opbaren of over de verschillende mogelijkheden? Wij staan voor u klaar.
Neem gerust contact met ons op voor een persoonlijk gesprek. Samen zorgen we voor een afscheid dat recht doet aan het leven dat geleefd is.
